Đề minh hoạ tốt nghiệp THPT môn Sinh có đáp án năm 2025 (Đề 96)

Người ta phân lập được 5 thể đột biến liên quan đến operon

22/28

Người ta phân lập được 5 thể đột biến liên quan đến operon trp. Tiến hành phân tích DNA của các thể đột biến, người ta thấy mỗi chủng mang 1 trong 5 đột biến sau: trpR- ,trpO-, trpP-, trpE-  trpC- (các đột biến này đều là các đột biến mất chức năng). Tiến hành phân lập đoạn DNA mang operon trp từ mỗi thể đột biến (gọi là thể cho) và biến nạp đoạn DNA này vào các thể đột biến khác tạo ra chủng lưỡng bội từng phần (gọi là thể nhận). Sau đó, các thể nhận được nuôi trên môi trường tối thiểu không chứa amino acid tryptophan. Sự sinh trưởng của các thể nhận được thể hiện ở bảng sau.

Thể nhận

Thể cho

M1

M1

M1

M1

M1

M1

?

+

+

+

+

M1

?

?

-

-

+

M1

?

?

?

+

+

M1

?

?

?

?

+

M1

?

?

?

?

?

Chú thích: (?) là kết quả không mô tả, (+) sinh trưởng, (-) không sinh trưởng

a) Trong điều kiện môi trường không có amino acid tryptophan, các thể đột biến trpR-trpO- sẽ có khả năng sinh trưởng.

b) Thể đột biến trpR-  có khả năng sinh trưởng trong điều kiện môi trường không có amino acid tryptophan.

c) Thể đột biến trpE-trpC- không thể sinh trưởng trong điều kiện môi trường không có amino acid tryptophan.

d) Khi biến nạp DNA của thể M1 vào các thể đột biến còn lại thì các chủng lưỡng bội đều có khả năng sinh trưởng.

0/3000 ký tự
Giải thích

Operon Trip có cấu trúc và hoạt động như sau:

blobid21-1747299768.png

Operon này có 5 gen mã hoá các enzyme cần cho tổng hợp tryptophan, được điều hòa bằng 2 cơ chế: kìm hãm (repression) và suy giảm (attenuation)

Chất kìm hãm được mã hóa bởi gen trp R nằm ở nơi khác trên NST (hình trên chưa thể hiện nhưng hình dưới đây thì có). Hình này cho ta thấy cả vị trí điều hòa sự suy giảm (A) mà ta sẽ nói ở phần sau:

blobid22-1747299768.png

Khi tryptophan (Trip) dồi dào, thì Trip sẽ bám vào protein kìm hãm (repressor protein) được mã hóa nhờ gene trp R. Phức hợp này gắn lên vùng O (operator) để ngăn cản RNA pol gắn vào đoạn khởi động (promoter) từ đó kìm hãm sự biểu hiện của Operon Trp.

Khi môi trường không có Trip thì Operon Trip hoạt động để tổng hợp các enzyme tổng hợp amino acid Trip.

a) Đúng. Vì: Trong điều kiện môi trường không có acid amino tryptophan, protein ức chế do gene trpR mã hóa ở trạng thái bất hoạt.

=> Các gene cấu trúc trong operon trp được biểu hiện để tiến hành tổng hợp acid amino cho tế bào. Do đó, trong điều kiện này, các thể đột biến trpR-trpO- sẽ có khả năng sinh trưởng.

b) Sai. Vì: Thể đột biến trpP- có enzyme RNA polymerase không thể gắn vào vùng khởi động để tiến hành phiên mã tổng hợp mRNA.

=> Các gene cấu trúc trong operon trp không được biểu hiện => Thể đột biến không có khả năng sinh trưởng trong điều kiện môi trường không có acid amino tryptophan.

c) Đúng. Vì: Thể đột biến trpE-trpC- có gene cấu trúc mã hóa cho tiểu phần của enzyme tham gia vào quá trình tổng hợp tryptophan bị mất chức năng.

=> Enzyme mất hoạt tính => Tryptophan không được tổng hợp trong tế bào => Thể đột biến không thể sinh trưởng trong điều kiện môi trường không có acid amino tryptophan.

d) Đúng. Vì: Khi biến nạp DNA của thể Mỹ vào các thể đột biến còn lại thì các chủng lưỡng bội đều có khả năng sinh trưởng.

=> blobid23-1747299768.pnglà thể trpR- hoặc trpO-. Mặt khác, các chủng lưỡng bội được tạo ra khi biến nạp DNA từ các thể đột biến khác vào thể blobid24-1747299768.pngđều có khả năng sinh trưởng => blobid24-1747299768.png là thể trpO- hoặc trpR-.