Mâu thuẫn bao trùm trong xã hội các nước châu Phi ở cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ

nông dân với địa chủ phong kiến.

giai cấp tư sản bản địa với chính quyền thực dân.

giai cấp tư sản với giai cấp vô sản.

nhân dân các nước châu Phi với thực dân phương Tây.