Khả năng cặp vợ chồng (III-13) và (III-14) sinh một đứa con mang kiểu gene dị hợp về cả hai tính trạng là bao nhiêu?
39/40
Cho hồ sơ phả hệ mô tả sự di truyền nhóm máu hệ ABO và một bệnh M ở người do 2 locus thuộc 2 cặp NST khác nhau quy định. Biết rằng, bệnh M trong phả hệ là do một trong 2 allele có quan hệ trội lặn hoàn toàn của một gene quy định; gene quy định nhóm máu 3 allele IA, IB, IO; trong đó allele IA quy định nhóm máu A, allele IB quy định nhóm máu B đều trội hoàn toàn so với allele IO quy định nhóm máu O và quần thể này đang ở trạng thái cân bằng di truyền về tính trạng nhóm máu với 4% số người có nhóm máu O và 21% số người có nhóm máu B.
Khả năng cặp vợ chồng (III-13) và (III-14) sinh một đứa con mang kiểu gene dị hợp về cả hai tính trạng là bao nhiêu?
Đáp án: 47,7%
Gene quy định hai tính trạng đang xét nằm trên 2 cặp NST khác nhau ⇒ Xét tách riêng từng loại tính trạng:
- Tính trạng nhóm máu:
+ Kiểu gene về tính trạng nhóm máu của người III-13:
Người số (II-5) có nhóm máu O ⇒ Kiểu gene của người số (I-1) và (I-2) là IBIO⇒ Người (II-6) có nhóm máu B sẽ có xác suất về kiểu gene là: 13IBIB:23IBIO.
Phân tích tương tự với người (II-7) ⇒ Xác suất về kiểu gene của (II-7) là: 13IBIB:23IBIO.
⇒II−6×II−7=13IBIB:23IBIO×13IBIB:23IBIO=23IB:13IO×23IB:13IO→49IBIB:49IBIO:19IOIO.
⇒ Người (III-13) có nhóm máu B sẽ có xác suất về kiểu gene là: 12IBIB:12IBIO.
+ Kiểu gene về tính trạng nhóm máu của người (III-14):
Quần thể này đang ở trạng thái cân bằng di truyền có 4% người nhóm máu O ⇒(IO)2=4%=0,04⇒IO=0,04=0,2.
Người có nhóm máu B=21%= (IB)2+2×IB×IO⇒IB=0,3.
⇒IA=1−0,2−0,3=0,5.
⇒Tỉ lệ người có nhóm máu A trong quần thể: 0,25IAIA:0,2IAIO.
⇒ Người (II-9) và (II-10) có nhóm máu A sẽ có xác suất về kiểu gene là:0,250,25+0,2IAIA:0,20,25+0,2IAIO=59IAIA:49IAIO.
⇒II−9×II−10=59IAIA:49IAIO×59IAIA:49IAIO=79IA:29IO×79IA:29IO→4981IAIA:2881IAIO:481IOIO.
Người (III-14) có nhóm máu A, tỉ lệ là: 4949+28IAIA:2849+28IAIO=711IAIA:411IAIO.
+ Xác suất về tính trạng nhóm máu ở đời con:
Ta có:
III−13×III−14=12IBIB:12IBIO×711IAIA:411IAIO=34IB:14IO×911IA:211IO.
⇒ Kiểu gene dị hợp về nhóm máu = 1 - kiểu gene đồng hợp về nhóm máu = 1−IOIO=1−14×211=2122.
- Tính trạng bệnh:
+ Bố mẹ (II-6), (II-7) bình thường sinh con bị bệnh ⇒ Tính trạng bệnh do gene lặn quy định.
+ Mẹ (I-2) bị bệnh, sinh con trai (II-6) bình thường ⇒ Gene quy định bệnh nằm trên NST thường.
+ Người (III-13) bị bệnh có kiểu gene là: aa.
Người (III-14) bình thường, có mẹ bị bệnh ⇒ Người (III-14) có kiểu gene là: Aa.
⇒III−13×III−14=aa×Aa→Aa=12.
- Xác suất cặp vợ chồng (III-13) và (III-14) sinh một đứa con mang kiểu gene dị hợp về cả hai tính trạng = [Xác suất sinh con có kiểu gene dị hợp về nhóm máu]×[Xác suất sinh con có kiểu gene dị hợp về tính trạng bệnh] = 12×2122=47,7%.