Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng..

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài

- Giới thiệu vấn đề: Trong cuộc sống, môi trường và bạn bè có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách con người.

- Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận: Câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng" đã khẳng định vai trò to lớn của môi trường sống và những mối quan hệ xung quanh.

* Thân bài

- Giải thích

+ “Mực” tượng trưng cho cái xấu, cái tiêu cực; “đèn” tượng trưng cho cái tốt, sự sáng suốt, tích cực.

+ Ý nghĩa: Con người dễ bị tác động bởi môi trường sống, nếu gần người xấu sẽ dễ bị lôi kéo, ảnh hưởng theo hướng tiêu cực; nếu gần người tốt sẽ học được điều hay, lẽ phải.

- Bàn luận, phân tích

+ Đây là lời khuyên đúng đắn về sự tác động của hoàn cảnh, môi trường đến việc hình thành tính cách, phẩm chất của mỗi người.

+ Thực tế:

• Người sống trong môi trường văn minh, tiến bộ sẽ có cơ hội phát triển tốt hơn.

• Ngược lại, nếu sống trong môi trường tệ nạn, xấu xa thì dễ sa ngã.

+ Ý nghĩa sâu sắc: Câu tục ngữ nhắc nhở chúng ta phải biết lựa chọn bạn bè, môi trường tốt để học hỏi, rèn luyện bản thân.

- Phản đề

+ Không phải cứ ở trong môi trường xấu thì chắc chắn trở thành xấu, nếu bản thân có bản lĩnh, ý chí, ta vẫn có thể giữ mình.

+ Tuy nhiên, điều đó khó khăn và cần sự kiên trì, bản lĩnh mạnh mẽ.

- Bài học nhận thức và hành động

+ Nhận thức: Cần hiểu rõ sự ảnh hưởng to lớn của môi trường và mối quan hệ xung quanh.

+ Hành động:

• Biết chọn bạn tốt để chơi, chọn môi trường lành mạnh để sống và học tập.

• Tự rèn luyện phẩm chất, bản lĩnh để không bị sa ngã trước cái xấu.

• Góp phần xây dựng môi trường học đường, cộng đồng trong sạch, văn minh.

* Kết bài

- Khẳng định giá trị đúng đắn, sâu sắc của câu tục ngữ.

- Liên hệ bản thân: Là học sinh, em nhận thức rõ cần chọn bạn tốt, học điều hay, giữ gìn nhân cách trong sáng để trở thành người có ích.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Trong cuộc sống, mỗi con người đều chịu sự chi phối mạnh mẽ từ môi trường sống và những mối quan hệ xung quanh. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, hành động mà còn góp phần hình thành nên nhân cách. Ông cha ta từ xa xưa đã đúc kết một chân lí giản dị mà sâu sắc: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.”

“Mực” ở đây là biểu tượng cho cái xấu, cái tiêu cực; còn “đèn” tượng trưng cho cái tốt đẹp, sự sáng suốt, tích cực. Qua hình ảnh so sánh cụ thể, câu tục ngữ khẳng định: sống trong môi trường nào, con người sẽ dễ dàng chịu ảnh hưởng của môi trường đó. Nếu ta ở gần người xấu, sớm muộn cũng bị thói hư tật xấu lôi kéo; còn nếu ở gần người tốt, ta sẽ học hỏi được nhiều điều hay, lẽ phải để hoàn thiện bản thân. Như vậy, câu tục ngữ không chỉ phản ánh một thực tế hiển nhiên mà còn gửi gắm bài học quý báu trong việc lựa chọn môi trường sống và các mối quan hệ.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh tính đúng đắn của lời dạy này. Một học sinh chăm chỉ, khi được học tập trong tập thể đoàn kết, ham học hỏi sẽ ngày càng tiến bộ. Trái lại, nếu em đó giao du với bạn bè lêu lổng, ham chơi, dễ sa vào tệ nạn thì việc học hành sẽ bị ảnh hưởng, thậm chí đánh mất tương lai. Người trưởng thành cũng vậy: làm việc trong môi trường công bằng, văn minh sẽ có động lực phấn đấu, ngược lại nếu ở nơi tiêu cực, gian dối thì dễ bị cuốn theo những thói xấu. Bởi thế, ông cha ta mới khẳng định rõ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.”

Tuy nhiên, không phải lúc nào môi trường cũng quyết định tất cả. Có những người dù sống trong nghịch cảnh vẫn giữ được nhân cách sáng trong nhờ bản lĩnh vững vàng. Nhưng để làm được điều đó không hề dễ dàng. Vì vậy, lời dạy trong câu tục ngữ vẫn giữ nguyên giá trị nhắc nhở con người hãy biết lựa chọn cái tốt, tránh xa cái xấu.

Từ bài học trên, mỗi chúng ta cần rút ra cho mình nhận thức và hành động cụ thể. Trước hết, phải hiểu rằng môi trường và bạn bè có tác động rất lớn đến sự trưởng thành của bản thân. Từ đó, biết trân trọng, chọn lựa bạn tốt để học hỏi, xây dựng môi trường học tập, làm việc lành mạnh. Bên cạnh đó, cần tự rèn luyện bản lĩnh, ý chí kiên định để không bị cái xấu lôi kéo. Hơn hết, mỗi người phải góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, tạo dựng cộng đồng trong sạch, văn minh.

Câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” là một lời khuyên thấm thía, có giá trị muôn đời. Nhận thức được điều ấy, em tự nhắc nhở bản thân phải biết giữ mình, chọn bạn tốt, sống trong sáng để trở thành người hữu ích cho gia đình và xã hội.

Kết thúc truyện có tác dụng gì đối với người đọc?