II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nét độc đáo của không gian, thời gian trong văn bản sau:
a. Mở đoạn: Nêu vấn đề nghị luận: Tác giả Linh Nga Nie Dam đã khắc hoạ được không gian, thời gian độc đáo trong một văn bản kể sự việc, phong tục của người Ê đê ở Tây Nguyên, làm nổi bật âm hưởng, không khí, sắc thái Tây Nguyên của truyện.
b. Thân đoạn: Làm rõ sự độc đáo của không gian, thời gian trong văn bản:
(1) Thời gian được kể trong văn bản là khoảng giữa của lúc đêm đã sâu, lúc bóng đêm bao trùm và “ngày đã đến”. Lúc này chỉ còn lại những người thân trong gia đình bên nhà mồ của người đã khuất. Đây là thời gian thiêng liêng trong phong tục lễ Pơ thi của người Ê đê. Không gian trong văn bản hiện ra với bóng đêm, rừng già, dòng sông Srêpôk, đất trời, rừng cây, đỉnh núi Cư Minh,... Trong không gian ấy, hiện lên “âm vang chiêng trầm hùng, khoan nhặt, nhịp múa và vẻ mặt thành kính của những người phụ nữ”, “tiếng chiêng xoay xoáy”, “tiếng thầy cúng” Ơ Yang atâo, ở Yang”,... của nghi lễ Pơ thi. Đó là không gian Tây Nguyên, xưa đã vậy và nay vẫn thế. (2) Hiệu quả nghệ thuật của việc tái hiện không gian, thời gian độc đáo trong văn bản: + Gợi ấn tượng về sự thiêng liêng trong phong tục lễ Pơ thi của người Ê đê, gợi màu sắc Tây Nguyên; + Làm cho sự việc được kể có chất phiêu diêu, giao thoa, đan quyện nhiều màu sắc, có xa xưa, truyền thống, có hiện tại, mới mẻ, đưa nhân vật vào trạng thái chập chờn giữa thực và mơ, giữa diễn biến sự việc hiện tại với kí ức cổ đại, giữa nền văn hoá hiện đại với văn hoá truyền thống, tập tục truyền thống, giữa văn hoá của cha ông nơi đất này với tâm tình của con cháu đến từ những nền văn hoá khác; + Làm cho câu chuyện không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa hai thế hệ mà còn là sự đối thoại giữa hai nền văn hoá. Câu chuyện vừa mang sắc thái linh thiêng, thấm thía của một cuộc dặn dò, truyền trao, giáo huấn, vừa rất gần gũi, chân tình bởi sự thương lượng, đối thoại, chia sẻ giữa ông bà
và con cháu.
c. Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề nghị luận: Việc tái hiện không gian, thời gian độc đáo cùng ngôn từ đậm màu sắc Tây Nguyên đã đem đến cho văn bản màu sắc truyền thống và hiện đại, lôi cuốn người đọc vào một thế giới mới lạ, hấp dẫn, có chút liêu trai mê mị, vẫn giữ được tính lí trí, giáo dục truyền thống. Đây là thế mạnh của truyện ngắn Linh Nga Nie Dam, một người con dân tộc Ê đê viết về Tây Nguyên.