a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích nhân vật bác Lê.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Mở bài

- Giới thiệu tác giả Thạch Lam: cây bút tiêu biểu của Tự lực văn đoàn, nổi tiếng với phong cách nhẹ nhàng, nhân hậu, thấm đượm tình người.

- Giới thiệu truyện ngắn Nhà mẹ Lê: một truyện cảm động viết về tình mẫu tử và nỗi khổ của người mẹ nghèo.

- Dẫn vào nhân vật bác Lê.

* Thân bài

- Hoàn cảnh, ngoại hình và cuộc sống của bác Lê

+ Là người đàn bà nông thôn thấp bé, lam lũ, da dẻ chai sạm, thân hình khắc khổ “răn reo như một quả trám khô”.

+ Gánh nặng mười một đứa con, đứa lớn mới mười bảy tuổi, đứa nhỏ còn bế trên tay → cuộc đời nặng nề, vất vả.

+ Căn nhà tồi tàn, chật chội “chỉ bằng hai chiếc chiếu”, “ổ rơm đầy nhà” → biểu tượng cho cảnh nghèo đến tận cùng.

+ Cuộc sống khốn khổ, bấp bênh, chỉ đủ ăn khi có người thuê làm, đến mùa rét thì đói khát triền miên.

- Phẩm chất và tình cảm của bác Lê

+ Tình mẫu tử sâu nặng

• Dù cực khổ, bác vẫn hết lòng vì con: “ôm ấp lấy con trong ổ rơm để mong lấy cái ấm của mình ấp ủ cho nó”.

• Tình thương của người mẹ nghèo giản dị mà thiêng liêng, là nguồn sống duy nhất của những đứa trẻ.

+ Đức hi sinh và lòng chịu đựng

• Chấp nhận gian khổ, đói rét, miễn sao con được sống.

• Không than thân, trách phận – biểu hiện của người mẹ Việt Nam nhẫn nại, bền bỉ, giàu đức hi sinh.

+ Niềm khao khát hạnh phúc giản dị: Chỉ mong có công việc, có miếng ăn cho con → ước mơ nhỏ bé nhưng đầy nhân văn.

- Nghệ thuật khắc họa nhân vật

+ Miêu tả chân thực, giàu sức gợi, đặc biệt qua ngoại hình, không gian sống, chi tiết “ổ rơm – ổ chó mẹ và chó con” → gợi thương, không hạ thấp nhân phẩm.

+ Giọng văn nhẹ nhàng, cảm thương, chan chứa nhân đạo.

* Kết bài

- Khẳng định: bác Lê là hình ảnh tiêu biểu của người mẹ nghèo Việt Nam, lam lũ, hi sinh và đầy tình yêu thương con.

- Qua nhân vật này, Thạch Lam thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc, niềm cảm thương vô hạn với những con người khốn khổ trong xã hội cũ.

- Gợi nhắc người đọc biết trân trọng, yêu thương và biết ơn những người mẹ đã hi sinh thầm lặng cho con cái.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.

I. Đọc hiểu (4,0 điểm)Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:Nhà mẹ Lê là một gia đình mộ...