Hình thành loài bằng con đường địa lí có thể diễn ra theo sơ đồ sau:

loài gốc → cách li địa lí → nòi địa lí → cách li sinh sản → loài mới.

nòi địa lí → loài gốc → cách li địa lí → kiểu gene mới → loài mới.

loài gốc → cách li sinh sản → nòi địa lí → cách li địa lí → loài mới.

loài mới → cách li địa lí → nòi địa lí → cách li sinh sản → loài gốc.