Hiện tượng dân lưu tán trở nên phổ biến ở nước ta vào giữa thế kỉ XIX là do

sản xuất nông nghiệp giảm sút

đê điều không được chăm sóc

ruộng đất rơi vào tay địa chủ, cường hào

nhà nước tổ chức nhiều cuộc khẩn hoang quy mô lớn