Hãy chỉ ra quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Ý thức quyết định vật chất.

Ý thức do vật chất quyết định có những tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người.

Khi ý thức thay đổi thì vật chất tất yếu cũng thay đổi theo.

Tự bản thân ý thức cũng có thể làm thay đổi vật chất.