Hai cuộc xung đột đều làm làng mạc bị tàn phá, sản xuất đình trệ và nhiều gia đình li tán; riêng thời Trịnh - Nguyễn còn có các đợt di dân vào phía nam. Kết luận phù hợp

di dân về phía nam chứng minh chiến tranh phong kiến nhìn chung có lợi hơn có hại đối với nhân dân

tổn thất chỉ xuất hiện ở tầng lớp quan lại, còn đời sống nông dân hầu như không chịu ảnh hưởng

hệ quả chủ yếu vẫn là đau thương, chia cắt và cản trở phát triển; việc khai phá phía nam là hệ quả gián tiếp trong bối cảnh đó

cả hai cuộc xung đột đều trực tiếp tạo ra một nhà nước thống nhất và thúc đẩy sản xuất trên toàn lãnh thổ