Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích truyện ngắn Nhà mẹ Lê.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài

- Giới thiệu tác phẩm: Nhà mẹ Lê là truyện ngắn tiêu biểu của Thạch Lam, phản ánh đời sống bần cùng, đói khổ của người dân nghèo ở phố chợ, đồng thời ca ngợi tinh thần hy sinh, nhẫn nhịn của con người trước nghịch cảnh.

- Giới thiệu nhân vật trung tâm: bác Lê – người mẹ gánh vác cả gia đình với lòng yêu thương và trách nhiệm sâu sắc.

* Thân bài

- Hoàn cảnh sống và điều kiện vật chất

+ Gia đình đông con: mẹ Lê với 11 đứa con, đứa lớn mới 17 tuổi, đứa bé còn bế trên tay.

+ Nhà lá chật hẹp, chỉ đủ cho mẹ con nằm trên ổ rơm, giường nan gãy nát.

+ Điều kiện thiếu thốn: không đủ gạo ăn, phải đi làm mướn để nuôi con.

+ Phản ánh cuộc sống bần cùng, khó khăn và bất công xã hội.

- Công việc, hành động và phẩm chất của bác Lê

+ Đi làm mướn từ sáng sớm đến tối, chịu đói rét, cực nhọc để nuôi con.

+ Đi xin gạo mặc dù bị từ chối trước đó và nguy hiểm (bị chó cắn).

+ Phẩm chất: hy sinh, nhẫn nhịn, dũng cảm, chịu thương chịu khó.

+ Thể hiện tình mẫu tử sâu sắc và tinh thần vượt khó.

- Tình cảm và mối quan hệ với con cái

+ Luôn lo lắng cho con cái, dạy con tự lập, bảo vệ các con trước khó khăn.

+ Phản ánh tình thương vô bờ bến và sự tận tụy của người mẹ nghèo.

- Nghệ thuật và giọng điệu

+ Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.

+ Miêu tả chi tiết cảnh sống, hành động và tâm lý nhân vật, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc số phận con người.

+ Giọng điệu: trầm lặng, thương cảm, không bình luận trực tiếp nhưng gợi đồng cảm.

+ Tác giả dùng chi tiết đời thường, cảnh vật, thiên nhiên để phản ánh số phận nhân vật và tạo cảm xúc thương xót.

- Thông điệp của truyện

+ Ca ngợi tình mẫu tử, lòng hy sinh và nhẫn nhịn.

+ Phản ánh bất công xã hội, kêu gọi đồng cảm và sẻ chia với người nghèo.

+ Gợi suy ngẫm về giá trị đạo đức, nhân cách con người trong xã hội.

* Kết bài

- Khẳng định giá trị nhân đạo và nghệ thuật của truyện.

- Nhấn mạnh hình ảnh bác Lê là biểu tượng cho tình thương, lòng hy sinh và sự kiên cường của con người trước khó khăn.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Cuộc sống của những con người nghèo khổ nơi phố chợ vốn lặng lẽ, âm thầm và đầy nhọc nhằn, nhưng chính trong những cảnh đời tưởng chừng tầm thường ấy lại bộc lộ những phẩm chất cao quý của con người. Truyện ngắn Nhà mẹ Lê của Thạch Lam là một minh chứng điển hình, phản ánh đời sống bần cùng của những gia đình ngụ cư và đồng thời ca ngợi tinh thần hy sinh, nhẫn nhịn của người mẹ trước nghịch cảnh. Nhân vật trung tâm của truyện, bác Lê, hiện lên như biểu tượng của tình mẫu tử và lòng kiên cường trước khó khăn.

Hoàn cảnh sống của bác Lê vô cùng thiếu thốn và khắc nghiệt. Bà sống cùng mười một đứa con trong căn nhà lá chật hẹp, chỉ đủ cho mọi người nằm trên ổ rơm, với chiếc giường nan gãy nát. Mùa rét, cả nhà phải quây quần ngủ chung trên ổ rơm, trông như “một cái ổ chó”, nhưng đó là nơi trú ẩn duy nhất mà bà có thể chuẩn bị cho con. Cuộc sống bần cùng ấy khiến bác Lê phải lao động cực nhọc từ sáng sớm đến tối, làm mướn để kiếm từng bát gạo nuôi con, phản ánh hiện thực xã hội bất công và nỗi vất vả của người nghèo.

Trong hoàn cảnh ấy, phẩm chất cao quý của bác Lê được khắc họa rõ nét. Bà là người mẹ hy sinh, sẵn sàng chịu đau đớn, nguy hiểm để con cái no đủ và an toàn. Khi đi xin gạo, bà gặp nguy hiểm bị chó cắn nhưng vẫn âm thầm nghĩ đến con và cố gắng giữ bình tĩnh. Bác Lê còn nhẫn nhịn, chịu thương chịu khó, không than vãn hay oán trách, luôn gánh vác trách nhiệm nặng nề của người mẹ nghèo. Những phẩm chất ấy được Thạch Lam miêu tả qua hành động, lời nói và tâm trạng nhân vật, khiến người đọc cảm nhận được sự cao quý trong tâm hồn bà, dù vật chất và cuộc sống xung quanh đầy bất hạnh.

Tình cảm và mối quan hệ của bác Lê với con cái cũng được nhấn mạnh. Bà quan tâm, chăm lo từng đứa con, dạy chúng biết tự lập và bảo vệ nhau trước khó khăn. Ngay khi bị thương, bà vẫn nghĩ cách cầm máu và trấn an con cái, làm nổi bật tình mẫu tử thiêng liêng và tinh thần tận tụy.

Nghệ thuật của Thạch Lam giúp truyện sống động và gây xúc động sâu sắc. Tác giả sử dụng phương thức tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm, đi sâu khắc họa cảnh sống, hành động, tâm lý nhân vật và môi trường xung quanh. Giọng điệu trầm lặng, thương cảm nhưng không bình luận trực tiếp, khiến người đọc đồng cảm và thấm thía số phận con người. Những chi tiết đời thường, như cảnh ngủ chung trên ổ rơm, hành động đi xin gạo hay bị chó cắn, đều góp phần làm nổi bật phẩm chất cao đẹp của nhân vật và hiện thực bần cùng.

Nhà mẹ Lê không chỉ là bức tranh hiện thực về đời sống nghèo khó mà còn là bài học về lòng hy sinh, nhẫn nhịn và tình mẫu tử thiêng liêng. Nhân vật bác Lê hiện lên như biểu tượng của tinh thần kiên cường và phẩm chất đạo đức cao đẹp, gợi nhắc con người về giá trị của sự quan tâm, yêu thương và trách nhiệm trong gia đình và cộng đồng.

Gia cảnh nghèo khổ của gia đình bác Lê được miêu tả như thế nào?