Đối chiếu bản dịch thơ với nguyên tác (phiên âm, dịch nghĩa) và phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong 2 câu kết của bài thơ.

- Đối chiếu, so sánh:

+ Bất đắc tự do thưởng thu nguyệt/ Tâm tùy thu nguyệt cộng du du!

+ Không được tự do ngắm trăng thu/ Lòng theo cùng trăng thu vời vợi.

+ Chẳng được tự do mà thưởng nguyệt/ Lòng theo vời vợi mảnh trăng thu.

à Bản dịch nghĩa, dịch thơ chưa chuyển tải hết nét nghĩa gốc “bất đắc”, “tâm tùy”. Bản dịch thơ thêm vào chữ “mảnh” gợi buồn, sự lẻ loi hơn.

- Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình:

+ Khao khát tự do nhưng không để tâm hồn bị giam trong ngục tù; ngục tù không thể giam hãm được cảm xúc, khát vọng của con người.

+ Tâm hồn của người tù cách mạng Hồ Chí Minh luôn tự do: bay theo trăng thu. Trong hoàn cảnh nào người cũng giao hòa cùng cảnh vật, thưởng trăng theo cách của riêng mình – cùng trí tưởng tượng bay bổng trong đêm trăng thu, gió thu.