Đọc đoạn trích:

(Lược dẫn: Phúc vốn là một anh thư kí nghèo, thậm chí phải ăn bám vào gia đình khi thất nghiệp nên thường bị bố mẹ và vợ coi thường. Những suy nghĩ lúc này của Phúc mang đậm tính triết lí vĩ đại, cao cả về cuộc sống, về đồng tiền và về con người. Một lần, Phúc chia sẻ với Hựu - một người bạn- về những việc mình sẽ làm nếu trở nên giàu có…)

- [...] tôi muốn làm giàu không phải chỉ vì cái mục đích giàu. Giàu đối với tôi, chỉ là phương tiện, để làm những việc gì vĩ đại, là nhân đạo, là bác ái, là xã hội, nói tóm lại thì để cho người ta được nhờ.

- Nhưng anh sẽ làm giàu bằng cách gì nào?

- Nói thí dụ thế, chứ tôi có chí gì đâu! Họa chăng, nếu tôi sẽ giàu, trừ cách trúng số cũng không còn cách khác.

- Tôi đã biết những người khi hãy còn nghèo thì thôi, có không biết bao nhiêu là tư tưởng tốt đẹp, nhân đạo, thế rồi đến lúc giàu rồi cũng đâm ra đểu cả.

[...] Phúc hơi ngạc nhiên sao Hựu lại không dám tin mình. “[…] Ta mà trúng số mười vạn ấy à? Đối với xã hội lầm than, ta sẽ là vị phúc tinh, cứu tinh, ta sẽ lập nhiều xưởng máy để một là bài trừ nạn thất nghiệp, nuôi sống hàng vạn gia đình thuyền thợ, hai là chế tạo những hóa vật cạnh tranh với các ngoại quốc, giữ quyền lợi cho nước mình; ta sẽ trợ cấp rất nhiều cho các hội từ thiện, và các hội ấy phải chịu trách nhiệm nếu ra ngoài đường, ta còn thấy những cảnh tượng thương tâm làm rầu lòng ta, khiến cho về nhà ta ăn cơm chẳng thấy ngon. Ta phải làm thế nào để khi ta chết, cả một xã hội phải thương xót và để tang ta […]”.

(Lược một đoạn: Phúc trúng số độc đắc, được mười vạn tiền thưởng. Tất cả những người coi thường anh khi xưa thay đổi thái độ: cung kính, lễ phép, ca ngợi anh. Nhưng Phúc không giữ được những suy nghĩ cao cả khi xưa mà sa vào mua sắm, ăn chơi. Sau một lần cãi nhau với vợ, Phúc quyết định rủ Tấn- một người bạn khác- nuôi tình nhân…)

Sự dự định ấy, anh đã gần quên hẳn, vì bận rộn tậu nhà, tậu xe hơi và những việc lôi thôi khác của một người bỗng chốc mà giàu. Nhưng hôm nay, thình lình ý kiến kia trở lại với sức hồi ức của trí nhớ. Bây giờ, anh đã đúc nhà vàng, chỉ còn thiếu người đáng ở cái nhà ấy thôi. […] Chính là vì cớ ấy mà Tấn bỗng đâu thấy Phúc nói tử tế với mình như thế này:

- Anh Tấn, thế anh đã nghĩ đến hạnh phúc riêng của ta chưa?

Tấn giật mình đáp bằng một câu hỏi:

- Anh muốn nói gì vậy?

[...] Không đỏ mặt một tí teo nào cả. Phúc đáp

- Phải chuộc hai ả¹ ra, vớt hai ả ra khỏi “bể trầm luân” ngõ hầu hai ta đỡ khỏi bị cái nạn đêm nào cũng có thể bị mọc sừng! […] Khi người ta trúng số như chúng ta thì không phải là để cứ sống cái đời đạo đức đáng chửi hoặc chỉ làm những công cuộc từ thiện vô vị. Vậy thì tôi cho anh toàn quyền trong việc này. Anh cố trổ tài hùng biện như thế nào cho Tú Bà đừng có quen thói thấy bở thì đào, thấy mềm thì đục.

Văn chương nào mà lại có thể tả được cái sướng của Tấn trong lúc ấy? Đối với anh, bây giờ Phúc mới thật là người bạn tâm giao. […]

(Trích Trúng số độc đắc, Vũ Trọng Phụng, Nxb. Vǎn học, Hà Nội, 2004, tr.30, tr.70-71)

Chú thích: 1 “Hai ả” chỉ Loan và Bích- hai cô gái chuyên hát, hầu rượu ở một quán mà Tấn và Phúc từng đến.

Đọc đoạn trích:(Lược dẫn: Phúc vốn là một anh thư kí nghèo, thậm chí phải ăn bám vào gia đình khi th...