Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: trình bày quan điểm về việc con người cần vượt qua số phận bằng ý chí và khát vọng.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề:

+ Số phận và những hoàn cảnh éo le, bất hạnh luôn là thử thách lớn đối với mỗi con người.

+ Văn bản “Một kiểu tình huống tâm lí...” của Nguyễn Thành Thi giúp ta hiểu sâu sắc về những nhân vật bất hạnh trong tác phẩm Thạch Lam – những con người chịu đựng, ý thức được số phận nhưng cũng ẩn chứa trong đó khát vọng vượt lên.

- Dẫn dắt đến luận đề: Trong cuộc sống, vượt qua số phận bằng ý chí và khát vọng là điều cần thiết để mỗi con người có thể sống trọn vẹn và ý nghĩa.

* Thân bài:

a. Giải thích ý kiến

- Số phận là điều mà mỗi người không thể chọn lựa, nhưng ý chí và khát vọng là sức mạnh bên trong giúp con người vượt lên.

- Ý chí: quyết tâm, nghị lực không đầu hàng hoàn cảnh.

- Khát vọng: mong muốn một cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc, tự do và ý nghĩa.

b. Phân tích, chứng minh

- Dẫn chứng từ văn bản:

+ Các nhân vật trong tác phẩm Thạch Lam như mẹ Lê, Liên, cô Tâm đều chịu đựng cuộc sống lam lũ, bất hạnh. Họ ý thức sâu sắc số phận, thậm chí có lúc chán nản, thất vọng (“Trời ơi! Sao tôi khổ thế này?”, “cái mộng một cuộc đời sung sướng chỉ như những vật tốt đẹp trong tủ kính”).

+ Tuy vậy, chính khoảnh khắc ý thức đó là bước đầu để con người thấy được giá trị bản thân và khao khát vượt lên số phận.

- Ý nghĩa:

+ Văn bản nhấn mạnh rằng chịu đựng thôi chưa đủ, con người cần có khát vọng và ý chí để không bị số phận áp đảo.

+ Điều đó thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong tác phẩm của Thạch Lam, đồng thời là bài học quý giá cho đời sống hiện thực.

c. Liên hệ thực tiễn

- Trong đời sống hiện nay, dù hoàn cảnh khó khăn đến đâu, ý chí và khát vọng vẫn là chìa khóa giúp con người vượt qua nghịch cảnh, tạo dựng tương lai.

- Ví dụ: những người vượt lên nghèo khó, bệnh tật, thất bại... để thành công.

* Kết bài:

- Khẳng định lại ý kiến: Vượt qua số phận bằng ý chí và khát vọng là điều cần thiết, giúp con người làm chủ cuộc đời mình.

- Nêu suy nghĩ, lời nhắn nhủ: Mỗi người hãy luôn nuôi dưỡng khát vọng và bồi đắp ý chí để vượt lên mọi thử thách, sống một cuộc đời ý nghĩa.

Bài văn tham khảo

Trong cuộc sống, số phận không phải lúc nào cũng mỉm cười với con người. Nhiều hoàn cảnh éo le, bất hạnh tưởng chừng như sẽ đè bẹp ý chí và khát vọng sống của mỗi cá nhân. Văn bản “Một kiểu tình huống tâm lí trong tác phẩm Thạch Lam” của Nguyễn Thành Thi đã khắc họa chân thực những số phận lầm than, những con người chịu thương chịu khó trong sáng tác của nhà văn Thạch Lam. Từ đó, ta nhận thấy rằng vượt qua số phận bằng ý chí và khát vọng không chỉ là điều cần thiết mà còn là sức mạnh để mỗi người làm chủ cuộc đời mình.

Trước hết, ý chí và khát vọng là hai yếu tố quan trọng để con người không đầu hàng hoàn cảnh. Ý chí là quyết tâm bền bỉ, sự kiên cường không chùn bước dù gian nan. Khát vọng là mong muốn hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn, là ngọn lửa thắp sáng niềm tin và động lực. Văn bản của Nguyễn Thành Thi đã chỉ ra những nhân vật nữ trong truyện Thạch Lam như mẹ Lê, cô Liên, cô Tâm đều mang trong mình số phận bi thương, chịu đựng cuộc đời lam lũ khắc nghiệt. Mẹ Lê từng thốt lên đau đớn: “Trời ơi! Sao tôi khổ thế này?”, còn cô Liên buồn rầu nhận ra “cái mộng một cuộc đời sung sướng chỉ như những vật tốt đẹp trong tủ kính”. Đó là những giây phút họ nhận thức rõ nỗi bất hạnh và sự bó buộc của số phận.

Tuy nhiên, chính khoảnh khắc nhận thức đó không phải là sự đầu hàng tuyệt đối mà ngược lại, đó là biểu hiện của một sự thức tỉnh, một bước đầu để con người khát khao vượt lên số phận. Những phút giật mình tự thương, tự xót giúp nhân vật vừa đáng thương vừa đáng kính, vì họ biết rõ bản thân và khát khao được sống có ý nghĩa. Văn bản nhấn mạnh rằng lòng chịu thương chịu khó thôi chưa đủ, mà cần phải có ý chí và khát vọng để không bị hoàn cảnh khống chế. Đây chính là chiều sâu nhân văn trong tác phẩm của Thạch Lam – một thông điệp nhắc nhở con người về giá trị và quyền sống của chính mình.

Trong đời sống hiện đại, dù hoàn cảnh khó khăn đến đâu, ý chí và khát vọng vẫn là chìa khóa để vượt qua nghịch cảnh. Nhiều tấm gương người nghèo vượt lên đói nghèo, người bệnh tật chiến thắng bệnh tật, người thất bại vươn lên thành công đã minh chứng rõ điều đó. Ý chí bền bỉ và khát vọng mãnh liệt giúp họ không chỉ sống sót mà còn phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội.

Tóm lại, vượt qua số phận bằng ý chí và khát vọng là điều kiện tiên quyết để con người làm chủ cuộc đời, tạo dựng tương lai. Văn bản “Một kiểu tình huống tâm lí...” đã gợi mở cho ta hiểu sâu sắc bài học đó qua những nhân vật đầy bi kịch mà cũng rất người trong sáng tác Thạch Lam. Mỗi người hãy nuôi dưỡng ý chí và khát vọng trong lòng để không bị số phận khuất phục, để cuộc đời luôn rạng rỡ ý nghĩa và giá trị.

Chỉ ra luận điểm được trình bày trong đoạn (2).